Phát thanh xúc cảm của bạn !

Chuyện ít biết về Nam Phương Hoàng Hậu – hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn

2020-05-16 13:03

Tác giả: Giọng đọc: Hà Diễm

Nam Phương Hoàng Hậu được coi là tượng đài nhan sắc của phụ nữ Việt Nam. Bà là hoàng hậu cuối cùng của triều đại phong kiến nhà Nguyễn.

Bà là vợ của Vua Bảo Đại, ông vua cuối cùng trong lịch sử Việt Nam, ham chơi, bù nhìn cho Pháp, nhưng bà là một Hoàng hậu có đủ phẩm cách, một phụ nữ hiền thục, nhân từ và đạo đức, đúng với cái tên của Bà - Nam Phương - hương thơm của phương Nam.

Bà tên thật là Nguyễn Hữu Thị Lan, sinh ngày 14-12-1914, tại Gò Công, tỉnh Tiền Giang, trong một gia đình giàu có vào bậc nhất Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XX. Mặc dù quê ở Tiền Giang nhưng Nguyễn Hữu Thị Lan mang quốc tịch Pháp với tên Pháp là Mariette Jeanne, sống và học tại Sài Gòn. Năm 12 tuổi, Thị Lan được gửi sang Pháp học trường nữ sinh danh tiếng tại Paris. Tháng 9-1932, sau khi tốt nghiệp tú tài toàn phần, Nguyễn Hữu Thị Lan về nước.

nam-phuong

Bà Nguyễn Hữu Thị Lan đã đưa ra 4 điều kiện để đồng ý lấy vua Bảo Đại

Chuyện kể rằng, hơn một năm sau khi về nước, với sự bố trí của Toàn quyền Pháp Pasquier và Đốc lý Đà Lạt, Nguyễn Hữu Thị Lan gặp Vua Bảo Đại tại Đà Lạt. Cuộc gặp với Nguyễn Hữu Thị Lan đã để lại cho Bảo Đại một ấn tượng rất sâu sắc. Sau này Bảo Đại đã nhớ lại: Lan có một vẻ đẹp thùy mị của người con gái miền Nam, hiền lành và quyến rũ làm tôi say mê.

Tuy nhiên, vì Nguyễn Hữu Thị Lan theo Công giáo nên cuộc hôn nhân đã gặp nhiều phản đối của Hoàng tộc Triều Nguyễn. Hơn nữa, khi Vua Bảo Đại ngỏ ý lấy Nguyễn Hữu Thị Lan làm vợ, Bà đã đưa ra bốn điều kiện sau:

1. Nguyễn Hữu Thị Lan phải được tấn phong Hoàng hậu Chánh cung sau ngày cưới;

2. Được giữ nguyên đạo Công giáo và các con khi sinh ra phải được rửa tội theo giáo luật Công giáo và giữ đạo;

3. Riêng Bảo Đại thì vẫn giữ đạo cũ là Phật giáo;

4. Phải được Tòa Thánh cho phép đặc biệt hai người lấy nhau và giữ hai tôn giáo khác nhau.

nam-phuong-13

Vua Bảo Đại nói: Trẫm cưới vợ cho Trẫm chứ không phải cưới vợ cho Triều đình nên hôn lễ đã được tổ chức tại Huế ngày 20 tháng 3 năm 1934, khi đó Vua Bảo Đại 21 tuổi, Nguyễn Hữu Thị Lan 20 tuổi... Hơn nữa, ngay sau ngày cưới Nguyễn Hữu Thị Lan được tấn phong Hoàng hậu rất trọng thể tại điện Dưỡng Tâm với tước vị Nam Phương Hoàng hậu. Đây là một biệt lệ (vì 12 đời Tiên đế nhà Nguyễn trước các bà Chánh cung chỉ được phong tước Hoàng Quý phi, đến khi chết mới được truy phong Hoàng hậu). Bảo Đại đã chọn tên trị vì cho Hoàng hậu và còn giải thích thêm về tên Hoàng hậu Nam Phương nghĩa là hương thơm của miền Nam. Vua còn ra một chỉ dụ đặc biệt cho phép bà Nam Phương được phục sức màu vàng là màu chỉ dành riêng cho Hoàng đế.

nam-phuong-1b

Vì sao bà Nguyễn Hữu Thị Lan đồng ý lấy một ông vua ăn chơi trác táng?

Nói về cuộc hôn nhân giữa Bảo Đại và Nguyễn Hữu Thị Lan, Đổng lý ngự tiền Văn phòng của Bảo Đại Phạm Khắc Hòe trong cuốn hồi ký “Từ Triều đình Huế đến Chiến khu Việt Bắc” đã viết rằng: Cuộc kết hôn này lý trí nặng hơn tình cảm. “Cô Lan lấy Bảo Đại chủ yếu là để lên ngôi Hoàng hậu. Bảo Đại lấy cô Lan chủ yếu là để đào mỏ. Về mặt tình cảm nếu có thì cũng chỉ là bề ngoài. Hai người đều mạnh khỏe, yêu thể thao và quen sống lối phương Tây. Còn về tính tình tâm tư thì hầu như trái ngược nhau. Bảo Đại nông cạn, ngây thơ, nhu nhược, thích ăn chơi hơn là quyền bính. Ông ta có thể phục thiện nhưng rất dễ bị bọn cơ hội lợi dụng. Trái lại Nam Phương là người kín đáo, trầm tĩnh, sâu sắc, có cá tính, có đầu óc suy nghĩ, thích đọc sách, nghiên cứu hơn là ăn chơi, thích uy quyền và có nhiều tham vọng chính trị… Tham vọng của Nam Phương là khi có con trai sẽ phong làm Thái tử để nối ngôi và quyền bính sẽ do bà Thái hậu Nam Phương nắm giữ. Sau này có người hỏi bà Nam Phương tại sao bà lại lấy một ông vua không có đạo, lại ăn chơi trác táng, rồi sau đó còn năm thê bảy thiếp… Bà trả lời “Việc này do Chúa định, tôi biết nói làm sao được”.

nam-phuong-38

Hoàng hậu sẵn sàng từ bỏ địa vị đi theo tiếng gọi của Cách mạng

Thời gian làm Hoàng hậu của bà Nam Phương chỉ kéo dài hơn 10 năm, kể từ năm 1934 đến năm 1945 khi Vua Bảo Đại buộc phải thoái vị do cuộc Cách mạng tháng Tám lịch sử. Ngày 30 tháng 8 năm 1945, trong tuyên bố thoái vị, Vua Bảo Đại nói: Trẫm muốn được làm dân một nước tự do, hơn làm vua một nước nô lệ. Đây cũng là dấu mốc chấm dứt tham vọng chính trị của Nam Phương và bà phải sống một cuộc đời xa xứ, cô đơn lạnh lẽo cho đến cuối đời.

Trong khí thế cách mạng của toàn dân quyết tâm bảo vệ chính quyền cách mạng, tại Huế, Hoàng hậu Nam Phương đã thể hiện tinh thần yêu nước của mình. Ngày 17 tháng 9 năm 1945, Bà là người đầu tiên đến nơi Mặt trận Việt Minh tổ chức “Tuần lễ vàng” tại Huế, tự nguyện tháo hết trang sức bằng vàng mang trên người hiến tặng cho cách mạng. Tại đây, Bà được gắn một huy hiệu in cờ đỏ sao vàng.

nam-phuong-3b

Khi thực dân Pháp trở lại xâm lược Việt Nam, bà Nam Phương đã viết một thông điệp gửi cho bạn bè Á châu đề nghị họ lên tiếng tố cáo hành động xâm lược của Pháp. Thông điệp đó được Nhà sử học Pháp Jean Renaud ghi lại trong một cuốn sách do Nhà Xuất bản Guy Boussac ấn hành tại Pháp năm 1949. Bà viết: “Kể từ tháng 3 năm 1945 nước Việt Nam đã thoát khỏi sự đô hộ của người Pháp. Nhưng vì lòng tham của thiểu số thực dân Pháp với sự tiếp tay của quân đội Hoàng gia Anh nên hiện nay máu của nhân dân Việt Nam lại tiếp tục chảy trên mảnh đất vốn đã có quá nhiều đau khổ. Hành động này của thực dân Pháp là trái với chủ trương của Đồng Minh mà nước Pháp lại là một thành viên. Vậy tôi tha thiết yêu cầu những ai đã từng đau khổ vì chiến tranh hãy bày tỏ thái độ và hành động để giúp chúng tôi chấm dứt chiến tranh đang ngày đêm tàn phá đất nước tôi. Thay mặt cho hàng chục triệu phụ nữ Việt Nam, tôi thỉnh cầu tất cả bạn bè của tôi và bạn bè của nước Việt Nam hãy bênh vực cho tự do. Xin các Chính phủ của khối tự do sớm can thiệp để kiến tạo một nền hòa bình công minh và chân chính và xin quý vị nhận nơi đây lòng biết ơn sâu xa của tất cả đồng bào chúng tôi”.

nam-phuong-2

Rời bỏ quê hương sang Pháp

Chúng ta biết Bảo Đại - chồng bà sau khi thoái vị được mời làm “cố vấn tối cao của Chính phủ lâm thời Việt Nam” và được là đại biểu Quốc hội đầu tiên năm 1946. Tuy nhiên tháng 3 năm 1946, Bảo Đại tham gia phái đoàn của Chính phủ Việt Nam DCCH sang Trung Hoa, sau đó đã không trở về mà sống tại Hồng Kông và cũng từ chức “Cố vấn tối cao trong Chính phủ.

Ngày 1 tháng 1 năm 1947, Nam Phương Hoàng hậu cùng các con rời Việt Nam sang Pháp. Ở đây Bà được nhận một khối tài sản lớn do cha đẻ của mình trao cho. Đó là một chung cư lớn tại Neuilly và một chung cư tai Đại lộ Opera, ngoài ra còn nhiều nhà đất ở Côngô, Marốc… Tất cả Bà chia cho các con, chỉ giữ lại một trang trại ở Chabrignac gồm 160 mẫu đất với một đàn bò gần 100 con bò và một vườn hồng lúc nào cũng nở hoa. Điều đó thể hiện cách sống của Bà khi chồng mình - Bảo Đại đã có tuổi mà vẫn mải miết ăn chơi, Bà muốn những năm tháng cuối đời được sống thanh thản. Cao hơn thế, Bà muốn giữ mãi là một phụ nữ Việt Nam được sinh ra trong một gia đình nề nếp, một tín đồ nghiêm khắc của đạo Công giáo.

nam-phuong-22

Từ năm 1949 khi Bảo Đại về Việt Nam ngồi ghế “Quốc trưởng”, bà Nam Phương một mình vẫn ở lại Pháp, thỉnh thoảng Bảo Đại về thăm. Tuy nhiên, từ sau năm 1955, khi các con của họ đã lớn, mỗi người đi làm một nơi thì bà Nam Phương rời lâu đài ở Cannes trở về sống trong một lâu đài ở Chabrignac, thuộc tỉnh Correze, cách Paris khoảng 500 km. Có lần Bà ngỏ ý muốn trở về Việt Nam để được chết và an táng bên cạnh hai mộ thân sinh và thân mẫu ở Đà Lạt nhưng Bảo Đại và các con của Bà phản đối.

Qua đời trong cô độc nơi đất khách quê người

Buồn nản vì tình cảnh của mình, bà Nam Phương sống âm thầm trong ngôi nhà vắng vẻ. Cựu Hoàng đế Bảo Đại về thăm Bà được mấy lần. Thỉnh thoảng Bà mới về thăm Paris vài ngày, trong khi các con của Bà chỉ có dịp hè mới về thăm mẹ. Bà bị bệnh tim nặng. Và vào ngày 14 tháng 9 năm 1963, Bà bị cảm lạnh, sốt cao, khó thở, bác sỹ không đến kịp nên Bà đã ra đi vào lúc 5 giờ chiều, khi vừa tròn 49 tuổi. Lúc lâm chung, các con thì ở xa, Bảo Đại sống ở miền Nam nước Pháp, bên cạnh bà Nam Phương chỉ có hai người giúp việc.

mo-nam-phuong

Khi được tin vợ tạ thế, Bảo Đại đã trở về ngay và đã mua một chiếc quan tài bằng gỗ sồi, loại gỗ quý gia nhất của người Pháp để an táng cho Bà. Đám tang bà Nam Phương được tổ chức theo nghi thức đạo Công giáo rất đơn giản, chỉ có các hoàng tử, công chúa và một ít bạn bè thân thiết, trong đó có Công chúa Như Lý, con gái Vua Hàm Nghi sống ở Pháp lúc đó đến dự. Linh cữu Hoàng hậu Nam Phương được an táng tại nghĩa trang Công giáo ở Chabrignac.

Ngày nay, khi đến thăm các dinh của Bảo Đại, chúng ta thường thấy hình ảnh của bà Nam Phương Hoàng hậu. Nhìn hình ảnh Bà chúng ta nhớ về số phận một con người đã thật sự hạnh phúc và sung sướng cả về vật chất cũng như danh vọng lúc còn trẻ, nhưng cuối đời lại ra đi trong sự cô đơn lạnh lẽo nơi xứ người ở tuổi còn khá trẻ. Tuy nhiên với vẻ đẹp phúc hậu và tấm lòng nhân từ của mình, Bà ra đi nhưng cuộc đời Bà chắc chắn sẽ còn được người đời nhắc tới.

Theo Việt Hải – Bảo tàng lịch sử quốc gia

Giọng đọc: Hà Diễm

Thực hiện: Hằng Nga

Minh họa: Hương Giang

Xem thêm: Vì sao Hoàng đế Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương không thể cùng nhau suốt kiếp?

Phản hồi của độc giả

Xem thêm

Blog Radio 660: Quên anh là điều em không làm được

Blog Radio 660: Quên anh là điều em không làm được

Một trong những nghịch lý của tình yêu là người ta cứ mãi nhớ, vẫn yêu người từng làm mình đau. Người tổn thương em là anh nhưng người không quên được anh lại là em. Đến khi nào em mới bớt suy nghĩ về anh? Đến khi nào em mới có thể thoát khỏi cái bóng của quá khứ.

Nếu chúng ta gặp lại, cậu có còn nhớ lời hứa khi xưa? (Những Blog Radio hay về tình yêu học trò)

Nếu chúng ta gặp lại, cậu có còn nhớ lời hứa khi xưa? (Những Blog Radio hay về tình yêu học trò)

Bởi vì Trái đất tròn nên những người yêu nhau sẽ trở lại bên nhau, nhưng cũng bởi Trái đất rộng lớn và tấp nập người nên lạc nhau một lần là mất nhau mãi mãi. Có cô gái đã đánh rơi tình yêu đầu của mình trên hành trình đầy khắc nghiệt của tuổi trưởng thành. Liệu một ngày họ có thể gặp lại nhau? Liệu họ có thể có một cuộc hẹn đúng nghĩa thêm một lần nữa?

Sống hết mình cho ngày hôm nay

Sống hết mình cho ngày hôm nay

Thời gian là thứ quý giá nhất mà chúng ta được cuộc đời này ban tặng, tuy vậy, thời gian của mỗi người là khác nhau, và sự cảm nhận về thời gian của mỗi người cũng khác nhau trong từng thời điểm. Ngày đi, tháng chảy, năm bay, thời gian nước chảy chẳng quay được về.

Ai rồi cũng phải lớn thôi

Ai rồi cũng phải lớn thôi

Trở thành người lớn đó là quy luật, đâu ai có thể làm trẻ con mãi được. Nếu được thì trên thế giới này chắc toàn là trẻ con, chẳng ai muốn lớn, chẳng ai muốn phải gồng gánh, phải lo toan vì cuộc sống tất bật này.

Blog Radio 659: Chúng ta là những chú chim nhỏ khao khát bầu trời tự do

Blog Radio 659: Chúng ta là những chú chim nhỏ khao khát bầu trời tự do

Chúng ta đều là những chú chim nhỏ, bị nhốt trong chiếc lồng chật hẹp của tiền tài, công việc. Bầu trời xanh kia là ước mơ, ngọn gió mát kia là cảm hứng. Dù thân thể chúng ta bị xiềng xích trong áp lực củi muối gạo dầu, trong áp lực trưởng thành và thành đạt, cũng đừng bao giờ quên đi bầu trời xanh bát ngát ngoài kia.

Tớ thích cậu rồi, cứ thế có khi yêu mất thôi (Những Blog Radio hay nhất về tình yêu học trò)

Tớ thích cậu rồi, cứ thế có khi yêu mất thôi (Những Blog Radio hay nhất về tình yêu học trò)

Tình yêu ấy mỏng manh như giọt mưa, giọt nắng, len nhẹ vào tim thấm dần từng chút một cho ta quen đi để rồi ngộ nhận như một điều tất nhiên và vô tình phủ nhận nó. Có những tình yêu như thế đấy! Chỉ là ta có nhận thấy hay không, mà thôi.

Replay Blog Radio: Tình yêu năm 17 tuổi của bạn bây giờ ra sao?

Replay Blog Radio: Tình yêu năm 17 tuổi của bạn bây giờ ra sao?

Khi 17 tuổi, ta nghĩ rằng ta phải rời xa một người để người đó được hạnh phúc hơn; nhưng ta không biết rằng, những gì ta cần làm, chỉ là ở lại bên người đó.

Đèn xanh đèn đỏ, kẻ bỏ người buông

Đèn xanh đèn đỏ, kẻ bỏ người buông

Khi kết thúc một mối tình dang dở ai mà chẳng đau đớn, chẳng tiếc thương. Tình yêu vốn là chuyện hai người. Một người luôn tìm cách vun vén, người kia lại tìm cớ để bước ra. Kết cục vẫn là tan vỡ. Tận cùng của sự mỏi mệt phải chăng là mỉm cười buông bỏ?

Câu chuyện của gã trai mơ

Câu chuyện của gã trai mơ

Khi còn mới ngoài 20 tuổi, các chàng trai thường sống rất sôi nổi, đôi khi có phần bồng bột và hời hợt. Nhưng khi đến tuổi 30, thường tất cả đàn ông đều nên một lần nữa dừng lại và tự hỏi bản thân đâu là những người, những việc đáng để mình dành thời gian và tâm trí.

Blog Radio 658: Cuộc đời sẽ không vì nước mắt của bạn mà dịu dàng hơn

Blog Radio 658: Cuộc đời sẽ không vì nước mắt của bạn mà dịu dàng hơn

Cuộc đời không vì nước mắt của bạn mà dịu dàng hơn, bão giông lại càng không vì những bước chân trốn chạy của bạn mà nhường cho mặt trời hửng nắng. Cuộc đời đâu phải một giấc ngủ, để sau một đêm dài với những cơn ác mộng, bình minh sẽ rạng phía đằng đông.

back to top