Phát thanh xúc cảm của bạn !

Tiên học lễ và tâm đức của người học trò trong Khổng giáo

2017-11-19 01:04

Tác giả: Giọng đọc: Lan Phương

Khổng Tử là một hiền triết nổi tiếng của Trung Quốc. Ông suốt đời coi việc truyền bá văn hóa truyền thống là nhiệm vụ của chính mình, coi trọng việc giáo dục, cả đời luôn tuân theo tôn chỉ “Học không ngừng nghỉ, dạy dỗ không mệt mỏi”. Khổng Tử giáo dục học trò việc lễ nghĩa và tâm đức của một bậc chính nhân quân tử. Nhiều bài học của Khổng Tử vẫn còn giá trị vô cùng to lớn đối với việc hình thành đạo đức, nhân cách của con người.

***

Phạm trù lễ đối với việc tu tâm dưỡng tính:

Khổng Tử rất coi trọng tình cảm của con người, ông cho rằng tất cả đều do tình cảm mà sinh ra. Vì thế mọi người phải được dạy những đạo lý tốt đẹp nhất. Mục đích là để hình thành cho con người có những tình cảm tốt.

Khổng Tử chủ trương dùng lễ để giáo hóa tính tình của con người khiến cho xã hội có chung một quan niệm đạo đức, tập quán để làm việc thiện. Những việc đó dù phải làm mà vẫn tự nhiên không mang tính gò bó. Mục đích cuối cùng là để đưa xã hội từ vô đạo trở về với có đạo.

Khổng Tử cho rằng bản tính con người vốn thiện, con người trở nên bất thiện là do không được dạy về lễ, vì thế ai cũng phải được học. Nhưng nếu cứ để con người tự do thì sinh ra lắm bất cập. Vậy nên phải lấy lễ để khiến hành vi của con người ta cho có chừng mực, để lúc nào cũng hợp với đạo dung hòa, hợp lý. Người quân tử phải biết làm cho sáng cái lễ, phải biết cung kính tuân theo lễ.

Lễ trong trật tự xã hội:

Trong trật tự xã hội tồn tại thứ bậc, do vậy phải phân định rõ ràng trật tự xã hội trên dưới cho phân minh rõ ràng. Trong xã hội có quan hệ vua tôi, cha con, chồng vợ, bằng hữu. Ngoài ra còn có người thân kẻ sơ, có việc phải việc trái. Cho nên phải có lễ để phân định cho rõ ràng những trật tự ấy, chỉ có lễ mới làm cho con người giữ đúng chuẩn mực của mình.

Trên quan điểm con người vốn thiện, Khổng Tử cho rằng người ta sinh ra thích an tĩnh, nhưng trong quá trình tồn tại con người bị môi trường xung quanh làm cho động. Con người khi mới sinh ra như một tờ giấy không có vết tích của sự yêu và ghét, thế nhưng sau đó môi trường sống bắt đầu vẽ lên tờ giấy kia sự yêu và ghét.

Theo Khổng Tử, tình cảm của con người rất khó nắm bắt, do vậy phải hướng nó tới những giá trị đạo đức cao cả. Trên quan điểm đó chúng ta có thể hiểu con người thường tình hễ có thừa thì xa xỉ, khi thiếu thốn thì dè sẻn.

Việc sử dụng lễ để giáo hóa con người đã đem lại nhiều thành quả tốt đẹp. Sự giáo hóa của lễ rất như có phép mầu nhiệm, ngăn cấm những suy nghĩ lệch lạc từ khi nó chưa hình thành. Lễ khiến con người ngày ngày tiếp xúc với những điều thiện, tránh xa những tội lỗi.

blog radio,  Tiên học lễ và tâm đức của người học trò trong giáo Khổng Tử

Lễ trong phương diện đạo đức:

Quá trình diễn tiến lịch sử, phạm trù lễ đã có sự biến đổi, nhưng dù biến đổi đến đâu đi nữa thì lễ cũng mang trong mình nó những giá trị đạo đức nhất định.

Khổng Tử cho rằng, công dụng căn bản của lễ không có gì khác hơn là chính nền tảng đạo đức. Ðạo nhân, đạo nghĩa, đạo tín, là những đức tính căn bản của lễ. Một người thiếu lễ, không thể là người quân tử “lễ là việc làm của con người, không có lễ, không có gì đứng vững được”. Do vậy trung, hiếu thực ra chỉ là những quy tắc tất yếu xây dựng trên nhân, nghĩa, và tín, trong khi lễ là một phương thế biểu hiện những đức tính trên.

Những người khi đã hiểu lễ rồi thì sẽ có một lối sống toàn diện, tức lối sống đó đòi hỏi mọi người phải theo để có thể bảo tồn sự sống và xã hội.

Khổng Tử còn chủ trương lấy lễ làm nền tảng cho tất cả nền đạo đức. Lễ mang tính chất như một cái thước đo lường, cái thước phát xuất từ nội tâm nhưng có thể đo được con người nhờ vào hình thức ở bên ngoài. Nói cách khác, nếu nhân là cái bản chất của đạo đức, thì nghĩa là cái thước đo, là cái mức, cái hình mà chỉ theo đó ta mới nhận ra được nhận.

Những chân lý giản dị của Khổng Tử đi vào lòng người tự nhiên nhất như đó chính là tiếng gọi từ bên trong tâm tưởng mỗi chúng ta. Dù thời gian trôi qua và thế giới có đổi thay thế nào đi nữa, thì những giá trị tinh túy nhất của Khổng Tử luôn mãi sống với thời gian.

20/11 sắp tới, Blog Radio xin gửi đến các thính giả một số bài học ý nghĩa của người thầy giáo Trung Hoa mẫu mực - Khổng Tử. Đồng thời BBT xin gửi lời tri ân và chúc mừng đến những người thầy, người cô đã dạy dỗ, èn luyện, bảo ban tất cả những thế hệ học trò như chúng ta.

Blog Radio sưu tầm và tổng hợp.

Phản hồi của độc giả

Xem thêm

Blog Radio 740: Gió mang hương xuân về

Blog Radio 740: Gió mang hương xuân về

Cha mẹ nào chẳng vui khi ngày tươi ngày tết một năm chỉ có ba ngày, con cháu sum họp quay quần bên nhau, đó là hạnh phúc của gia đình nó lớn lao và quý giá biết chừng nào. Nhưng có cha mẹ nào không buồn, khi có con cháu đủ đầy nhưng ngày tết thiếu đứa này rồi lại vắng đứa kia.

Liệu em có thể mở lòng sau những tổn thương?

Liệu em có thể mở lòng sau những tổn thương?

Em mở lòng ra và yêu anh, nhé! Cho anh cơ hội cũng chính là cho bản thân mình một cơ hội. Em sẽ thôi không hoài nghi, em sẽ thôi không khép chặt lòng mình, em sẽ mở cửa trái tim để yêu và được yêu bằng tất cả niềm tin, hi vọng, sự say mê và ngọt ngào nhất như mùa yêu đầu. Cuộc sống có bao nhiêu, tuổi trẻ có bao nhiêu đâu mà cứ mãi hững hờ...

Mình đang sống hay chỉ đang tồn tại?

Mình đang sống hay chỉ đang tồn tại?

Thỉnh thoảng, tôi ngắm nhìn mình trong gương rồi tự hỏi bản thân: “Mình đang sống hay chỉ là sự tồn tại nhỏ bé?”. Nhưng rồi cũng tự cười với chính mình. Nhưng sao nụ cười ấy lại mang bao nhiêu đau khổ và tuyệt vọng đến thế.

Blog Radio 739: Em sẽ bắt đầu lại nhưng không phải cùng anh

Blog Radio 739: Em sẽ bắt đầu lại nhưng không phải cùng anh

Câu chuyện kể về cặp vợ chồng đang đứng trên bờ vực tan vỡ bởi người chồng ngoại tình. Liệu kết cục của cả hai sẽ ra sao?

Điều tiếc nuối nhất của thanh xuân là để mất em

Điều tiếc nuối nhất của thanh xuân là để mất em

Điều nuối tiếc nhất thanh xuân là đánh mất em. Vì lo lắng cho tương lai mà sơ sài hiện tại, anh đã chẳng thể thắng nổi đống lộn xộn của cuộc sống mà đẩy em ra xa. Em của năm đó là em tuyệt vời nhất, anh của mãi sau này có lẽ mới tuyệt nhất, giữa chúng ta có một khoảng cách mà nếu kiên định, mạnh mẽ hơn thì anh và em đã có thể bước tiếp cùng nhau.

Nước mắt em rơi nhưng không phải vì anh nữa

Nước mắt em rơi nhưng không phải vì anh nữa

Đến hôm nay, nước mắt em vẫn rơi, nhưng không còn rơi vì anh nữa. Nước mắt của quá khứ, của kỷ niệm. Em khóc cho một đoạn tình cảm không trọn vẹn, khóc cho những vết thương lòng đã không còn âm ỉ. Và em biết em và anh, chúng ta đều sẽ có một cuộc sống mới trọn vẹn hơn. Em sẽ ổn thôi và hy vọng anh cũng vậy. Tạm biệt anh, người từng thương.

Blog Radio 738: Bước qua một quá khứ rất đau

Blog Radio 738: Bước qua một quá khứ rất đau

Ai cũng muốn sống cuộc đời hạnh phúc nhưng hạnh phúc không tự nhiên mà có. Để có hạnh phúc, bản thân mỗi người phải cố gắng, nỗ lực và chân thành trong mối quan hệ. Hạnh phúc chỉ dành cho những ai biết trân trọng và sẽ biết mất với những người không biết gìn giữ.

Hãy gieo những hạt mầm thanh bình và đẹp đẽ trong tâm

Hãy gieo những hạt mầm thanh bình và đẹp đẽ trong tâm

Hạnh phúc chẳng kéo dài bất tận, đời người phút chốc chóng qua. Hãy cứ nuôi những hạt mầm thanh bình và đẹp đẽ trong tâm hồn mình, em nhé!

Thanh xuân không thể trở lại nên xin đừng rơi nước mắt

Thanh xuân không thể trở lại nên xin đừng rơi nước mắt

Vẫn nặng lòng vì những kí ức không tên, vẫn nhớ da diết những người bạn chẳng là ngày xưa nữa, vẫn tiếc nuối những ngày tháng đã chẳng thể hết lòng với nhau, về những gì mình chưa làm được, về những con người đã dạy tôi bài học về tri thức, về nỗi đau.

Blog Radio 737: Chúng ta cuối cùng vẫn là bỏ lỡ

Blog Radio 737: Chúng ta cuối cùng vẫn là bỏ lỡ

Anh rồi đã gặp gỡ những người xuất chúng hơn em. Em sau đó cũng thu dọn tư trang của mình, lặng lẽ rời đi. Dù chuyện này hẳn sẽ tốn chút thời gian nhưng ngần ấy những hạnh phúc ngày cũ, rồi cũng tự giác lui về sau, không làm phiền chúng ta của hiện tại.

back to top