blogradio.vn - Cảm xúc của chúng tôi cũng bị công nghệ nắn chỉnh theo cách riêng của nó. Chỉ cần mất điện một chút là lòng đã bồn chồn; mất mạng một lát cũng thấy như cả thế giới bị tách khỏi mình; quên điện thoại ở đâu đó thì cả ngày bứt rứt như đánh rơi một phần linh hồn. Bất an ấy, thiếu thốn ấy, trống trải ấy – đôi khi mạnh mẽ hơn cả việc thiếu đi một người bạn đồng hành thực sự. Chúng tôi dường như quen với việc được bao bọc bởi tín hiệu, sóng mạng, thông báo… đến mức quên mất rằng sự kết nối thật sự giữa con người với con người phải đến từ trái tim, không phải từ những biểu tượng trên màn hình.

***

Một ngày Chủ nhật của tuổi 38 trôi qua nhẹ như một hơi thở nhưng lại đầy ắp những chuyển động mà chính tôi cũng không ngờ mình phải chạy theo. Buổi sáng là lớp tập huấn về năng lực số, buổi chiều lại tiếp tục với trí tuệ nhân tạo và giáo dục STEM. Mọi thứ cứ nối đuôi nhau, như thể thời gian đang thúc giục tôi phải mau chóng thích nghi với một thế giới mà công nghệ là chiếc chìa khóa cần thiết nhất. Chung quanh tôi, công nghệ số không còn là xu hướng – nó là không khí, là mạch đập, là dòng chảy cuồn cuộn cuốn tất cả vào guồng xoay của nó. Những ai không hiểu, không nắm bắt, gần như bị bỏ lại phía sau. Và đôi khi tôi chợt nghĩ: phải chăng chúng ta, những người trưởng thành của thời đại này, cũng đang phải đi học lại từ đầu – học cách sống trong một thế giới quá nhanh, quá mới, quá nhiều tín hiệu khiến trái tim không kịp chạm tới?

Tôi chợt nhớ đến những câu chuyện của cha ông ngày trước. Khi đất nước mới giành lại hòa bình, người ta mở các lớp bình dân học vụ để xóa mù chữ. Đó là một sứ mệnh thiêng liêng: mang chữ nghĩa đến từng mái nhà, từng ngõ nhỏ. Còn bây giờ, khi mọi thứ đều chuyển hóa sang dạng số hóa, tôi bỗng bật cười mà nghĩ rằng: thời đại mới cũng đang có những lớp “bình dân học số”. Chúng ta đi học để xóa mù công nghệ – một loại mù chữ kiểu mới. Ngày xưa thiếu chữ nghĩa thì không đọc nổi báo, không viết nổi thư; ngày nay thiếu kiến thức số thì không theo kịp công việc, không mở được cánh cửa cuộc sống hiện đại. Cả hai thời đều có những nỗi vất vả riêng, nhưng có lẽ chưa bao giờ con người phải chạy nhanh như bây giờ.

Tối nay, sau một ngày dài ngập trong các công cụ và xu hướng mới, tôi mở máy tính và viết vài dòng tâm sự. Nhìn vào màn hình trắng, tôi lại bất giác nhớ về những cuốn nhật ký cũ. Khi ấy, tôi viết lên giấy bằng những cây bút mực tím, mực xanh. Từng nét chữ nghiêng nghiêng như một dấu vết của cảm xúc. Giấy vốn có mùi hương riêng, còn mực thì thấm màu thời gian. Viết lên giấy là viết lên chính mình – mỗi chữ là một nhịp thở. Còn bây giờ, chỉ là những tiếng gõ lạch cạch lên bàn phím, những con chữ vô hồn trên màn hình Word. Tiện lợi đấy, nhanh gọn đấy, nhưng liệu có giữ được chút gì của những rung động thật sự?

Tôi biết rằng ngày mai, AI sẽ len vào từng dòng chữ này. Nó sẽ hỏi tôi rằng tôi đang muốn bộc lộ điều gì, rồi nhẹ nhàng đề xuất những câu văn mềm mại hơn, mượt mà hơn. Nó có thể khiến câu chuyện của tôi trở nên tinh tế, tròn trịa hơn, như thể một người bạn thông minh đang chỉnh sửa dùm tôi từng lỗi nhỏ. Nhưng rồi tôi tự hỏi: có phải nó đang giúp tôi kể chuyện, hay đang kể thay tôi? Bởi suy cho cùng, cảm xúc – thứ mong manh nhất của con người – không thể được mô phỏng bởi bất cứ thuật toán nào. AI có thể phân tích dấu phẩy, trau chuốt ngữ pháp, thậm chí đoán được sắc thái của câu chữ. Nhưng nó không thể hiểu cái lắng đọng trong một chiều mưa, cái thở dài vô cớ, hay cái se sắt len qua lòng khi nhớ ai đó.

Có những lúc, giữa bộn bề lo toan, tôi từng hình dung bản thân sẽ có một buổi chiều đơn giản thôi – đi dưới ánh hoàng hôn, gió lùa qua mái tóc, cùng một người nào đó nói những câu chuyện bình dị. Tôi đã nghĩ rằng đó là thứ hạnh phúc dễ chạm tay. Nhưng càng trưởng thành, càng ở lâu trong thế giới có quá nhiều “kết nối”, tôi lại nhận ra sự thật: những điều tưởng chừng đơn giản ấy ngày càng trở nên xa xỉ. Con người bây giờ có thể nói chuyện với nhau từ hai đầu thế giới, có thể nhìn thấy nhau qua màn hình, có thể gửi hàng nghìn tin nhắn một ngày… nhưng lại khó để gặp nhau trong một buổi chiều thật sự. Thời gian trôi mà lòng người cứ bị hút vào những thiết bị nhỏ bé sáng lên trong tay.

Cuối tuần của chúng tôi – những con người được xem là “hiện đại” – đôi khi chỉ xoay quanh điện thoại, máy tính, những cuộc họp trực tuyến, những thông báo bật sáng liên tục. Có bao giờ chúng tôi ngồi xuống trò chuyện thật lâu với ai đó mà không bị phân tâm bởi một tin nhắn? Có bao giờ chúng tôi dành trọn một buổi chiều để lắng nghe tiếng gió, thay vì tiếng chuông báo của ứng dụng?

Và thật lạ, cảm xúc của chúng tôi cũng bị công nghệ nắn chỉnh theo cách riêng của nó. Chỉ cần mất điện một chút là lòng đã bồn chồn; mất mạng một lát cũng thấy như cả thế giới bị tách khỏi mình; quên điện thoại ở đâu đó thì cả ngày bứt rứt như đánh rơi một phần linh hồn. Bất an ấy, thiếu thốn ấy, trống trải ấy – đôi khi mạnh mẽ hơn cả việc thiếu đi một người bạn đồng hành thực sự. Chúng tôi dường như quen với việc được bao bọc bởi tín hiệu, sóng mạng, thông báo… đến mức quên mất rằng sự kết nối thật sự giữa con người với con người phải đến từ trái tim, không phải từ những biểu tượng trên màn hình.

Có lẽ, điều khiến tôi day dứt nhất không phải là sự phát triển quá nhanh của công nghệ, mà là nỗi lo rằng một ngày nào đó chính mình cũng quên mất cảm giác sống chậm. Quên mất vẻ đẹp của một trang giấy trắng, quên mất mùi thơm của gió chiều, quên mất niềm vui khi được ngồi bên cạnh ai đó mà không cần mở khóa màn hình. Công nghệ giúp chúng ta làm được nhiều điều – nhưng đôi khi tôi tự hỏi: nó đã lấy đi những điều gì?

Trong dòng chảy hối hả ấy, tôi mong tâm hồn mình vẫn giữ được một góc nhỏ đủ bình yên để nhớ rằng: dù thế giới đổi thay thế nào, cảm xúc thật vẫn là điều duy nhất khiến con người khác với máy móc. Và chỉ khi còn giữ được điều đó, chúng ta mới thật sự biết cách sống, chứ không chỉ tồn tại giữa những kết nối vô hình.