blogradio.vn - Xã hội của tầng lớp tiểu tư sản ấy chẳng khác nào trò hề. Những con người đó luôn coi mình là những kẻ văn minh, mang trong mình cái nghĩa vụ “cao cả” là khai sáng cho dân tộc An Nam. Chúng luôn mồm ra rả về cái trách nhiệm, về tầm quan trọng của cuộc “cải cách xã hội”

***

Được sáng tác bởi ông vua phóng sự đất Bắc -Vũ Trọng Phụng. Tiểu thuyết Số Đỏ đã vạch trần bộ mặt kệch cỡm, sự văn minh nửa mùa, sặc mùi giả tạo của đại đa số tầng lớp tiểu tư sản khi đó. Lấy bối cảnh xã hội Việt Nam những năm 35, 36, khắp nơi chỉ toàn lũ giả danh trí thức mà làm càn. Việc kiểm soát sách báo gắt gao đã tạm thời được gỡ bỏ. Nhân cơ hội đó, đã không ít tác phẩm ra đời, tố báo bộ mặt đẹp đẽ cùng sự văn minh âu hóa nửa mùa.

Câu chuyện xoay quanh nhân vật Xuân - biệt danh Xuân Tóc Đỏ, vốn bị coi là một kẻ hạ lưu nhưng nhờ phong trào Âu hóa đã leo lên tầng lớp “danh giá” của xã hội thời bấy giờ. Khi đó thực dân Pháp đô hộ nước ta, kéo theo đó là sự văn minh nửa mùa. Một sự văn minh chỉ ở cái vẻ bề ngoài. Minh chứng cho điều đó ta phải nhắc tới tiệm may Âu hóa của vợ chồng Văn Minh. Nơi đây cả chủ lẫn tớ đều lố bịch một cách ngu ngốc, ham thích thể hiện mình là người có chữ, trên hết là đề cao cái mỹ thuật quá đỗi nửa mùa:

“Trời ơi, cái óc mỹ thuật của bình dân Việt Nam thật là thảm hại!”

“Nói chuyện mỹ thuật với bình dân thì thật phí lời!”

“Không! Không! Ngài là nhà báo, ngài phải nâng bình dân lên cái nghĩa vụ hiểu biết mỹ thuật mới được. Tôi, tôi là một nhà mỹ thuật, tôi đã hi sinh cả một cuộc đời của tôi rồi!”

Thật buồn cười làm sao khi một thiếu niên lại tự hào khi đã cống hiến “cả một đời” cho nghệ thuật

Mỹ thuật của những con người đó là những bộ đồ nửa Việt nửa Tây, thật chẳng ra làm sao. Đặc biệt hơn khi tên của những bộ đồ đó lại là những từ chỉ những đức tính thanh cao. Có lẽ ý của tác giả ở đây để chế giễu những kẻ văn minh đó chăng?

Xã hội của tầng lớp tiểu tư sản ấy chẳng khác nào trò hề. Những con người đó luôn coi mình là những kẻ văn minh, mang trong mình cái nghĩa vụ “cao cả” là khai sáng cho dân tộc An Nam. Chúng luôn mồm ra rả về cái trách nhiệm, về tầm quan trọng của cuộc “cải cách xã hội”.

Lũ cảnh binh, tiêu biểu là Min Đơ, Min Toa thì ham thích hư danh, thích được mọi người biết đến như những tay vợt hi vọng của sở Cẩm. Lúc nào cũng chỉ đợi lũ nhà giàu rắc tiền là lao vào vơ vét như những con chó đói. Một lũ tay sai đắc lực của thực dân.

Hay bà Phó Đoan, người luôn tỏ vẻ mình là một góa phụ thanh cao, thủ tiết thờ chồng nhưng lại lén lút làm những việc đáng xấu hổ với Xuân Tóc Đỏ. Thật “xứng đáng” với cả danh hiệu “Tiết hạnh khả phong Xiêm La” mà bà được trao.

Tức tối hơn cả là quan điểm về đức hạnh người phụ nữ của cô Hoàng Hôn - vợ của ông Phán mọc sừng. Cái quan điểm đó thật nực cười, kệch cỡm và thô bỉ làm sao:

“Chứ đàn bà, đời bây giờ, ai cũng nghĩ như thế cả! Có chồng thôi mà không có nhân tình? Thế là hèn là xấu, là không có đức hạnh gì cả... nếu không có nhân tình thì bạn hữu sẽ khinh bỉ tôi, tôi còn sống với đời sao được”

Trong cái không gian sang trọng của một khách sạn Tây ở Hà thành khi đó, thật chẳng ngờ lại có một người không biết xấu hổ như vậy. Nếu có nắm lá ngón trong tay, tôi chẳng ngần ngại mà nhét thẳng vào mồm bà đâu.

Đỉnh cao của sự văn minh nửa mùa ấy chính là chương “Hạnh phúc của một tang gia”. Thật đáng thương cho cụ cố tổ khi có những đứa con đứa cháu chỉ mong mình chết đi để còn chia gia sản.

Cụ cố Hồng chỉ muốn mặc đồ xô gai, lụ khụ chống gậy, vừa ho khạc vừa khóc mếu để thiên hạ chỉ trỏ:

“Úi kìa, con giai nhớn đã già đến thế kia kìa!”

Ông Văn Minh thì coi việc Xuân vô tình gây ra cái chết cho cụ tổ là một cái ân huệ lớn. Vâng, chính xác là một cái ân huệ to lớn.

Bà Văn Minh thì sốt cả ruột vì mãi không được mặc những bộ đồ xô gai tân thời, để mọi người khen một gia đình có phong cách thời trang văn minh, âu hóa.

Cậu Tư Tân thì cứ điên người lên vì mãi không được dùng dến cái máy ảnh cậu chuẩn bị mấy hôm nay. Bạn hữu của cậu thì cứ rầm rộ nhảy lên những ngôi mả để bắt được những bức ảnh khác nhau. Đọc tới đoạn này tôi lại liên tưởng đến bọn cào cào chứ.

Cô Tuyết thì có vẻ buồn, nhưng không phải vì cái chết của cụ tổ mà vì tìm mãi không thấy Xuân đâu.

Một đám tang nhưng lột hết bộ mặt thật của lũ người văn minh, hay phải gọi là lũ vượn người văn minh nhỉ, bởi chúng chỉ văn minh cái vẻ ngoài còn bên trong chẳng khác gì lũ động vật. Có lẽ Vũ Trọng Phụng đã đặt những cái tên mĩ miều “văn minh, hoàng hôn, tuyết,…” cho những nhân vật này để chế giễu những người như thế đang tồn tại trong xã hội đó.

© Blue - blogradio.vn

Mời xem thêm chương trình:

Xe bus, người bạn của tôi trên những hành trình | Radio Tâm Sự