blogradio.vn - Có câu: “Đừng làm điều gì mà bạn không muốn người khác làm cho mình”. Lời nói cũng vậy, đừng nói điều gì mà bạn không muốn người khác nói với mình.

***

Sau bữa cơm tối, vợ chồng chị mỗi người cầm trên tay một chiếc điện thoại. Hết nói chuyện với người thân, lại nhắn tin cho bạn bè qua facebook, zalo; hết nghe nhạc, xem phim lại đọc tin tức. Thấy con vẫn mải mê xem ti vi dù đã đến thời gian phải ngồi vào bàn học như thường lệ, anh lên tiếng nhắc nhở: “Con gái học bài đi kẻo muộn giờ rồi kìa!”. Sau hai, ba lần lần lữa, con gái nhìn anh chị, vô tư nói: “Thì bố mẹ cũng đang lướt điện thoại đó thôi. Bố mẹ cũng chưa ngồi vào bàn làm việc mà”. Câu nói của con khiến vợ chồng chị phải giật mình.

Anh chị làm nghề dạy học. Việc nói sao cho học sinh nghe lời, bản thân anh chị hiểu hơn ai hết. Đó không hẳn thuộc về kỹ năng, kỹ xảo mà quan trọng là ở tấm gương của chính mình. Cổ nhân có câu: “Kỳ thân chính, bất lệnh nhi hành; kỳ thân bất chính, tuy lệnh bất tòng” (Bản thân chính đáng, dù không ra lệnh người dưới vẫn chấp hành; bản thân thiếu ngay thẳng, tuy ra mệnh lệnh người dưới cũng chẳng thi hành). Điều đó quả thực chí lý.

Trong giao tiếp, lời nói là phương tiện được sử dụng thường xuyên. Nó có thể đem tới niềm vui, sự hài lòng; hay nỗi buồn, sự thất vọng; thậm chí là nỗi đau đớn, tuyệt vọng đối với người khác. Thế nên mới phải “Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”. Và dù là trong gia đình hay ngoài xã hội; dù là trong mối quan hệ với cha mẹ, vợ chồng, con cái hay đồng nghiệp, những người đã, đang và sẽ gặp,… để thuyết phục hoặc khuyên nhủ họ nghe theo mình, làm theo ý mình không phải là điều dễ dàng.

Trong phạm vi gia đình, tất cả những cử chỉ, lời nói của ông bà, cha mẹ,… đều phải mẫu mực. Vì gia đình là nền tảng, là cái gốc góp phần hình thành nên tính cách con người. Tính cách ấy thể hiện qua thói quen sinh hoạt: đi đứng, ăn ở, nói chuyện, đối nhân xử thế,… Cha mẹ mẫu mực, con cháu sẽ hiếu thảo. Tấm gương sáng từ người lớn trong gia đình là yếu tố làm nên một gia đình hạnh phúc.

Trong môi trường giáo dục, thầy cô giáo bên cạnh dạy kiến thức, chữ nghĩa cho người học còn giúp các em nên người. Nếu dạy chữ chỉ cần kiến thức thì việc giúp các em nên người đòi hỏi người thầy phải có phẩm chất cao đẹp. Điều này biểu hiện ra ở lời ăn tiếng nói, ở cách cư xử của thầy cô với đồng nghiệp, phụ huynh, học sinh. Vậy để khuyên nhủ, thuyết phục người học nghe theo và nên người, chính mỗi người thầy người cô ngoài sự mẫu mực, ngay thẳng, ngoài sự khiêm tốn, chân thành, cần thiết phải có sự nhẫn nại, thấu hiểu.

Trong xã hội nói chung, điều cốt lõi để thu phục lòng người, khiến người nghe sẽ tin tưởng, tuân mệnh, phục tùng mình một cách tôn trọng, quan trọng vẫn ở chính cái tâm và đức biểu hiện ra thành lời nói trong mọi ngữ cảnh. Dù là người bề trên nói cho người bề dưới nghe hay người bề dưới khuyên nhủ người bề trên, nếu dùng lời nói tôn trọng và kính trọng, người nghe sẽ cảm động, tiếp thu và làm theo.

Trong cuộc sống, không ít người dùng địa vị, quyền hành, vai vế của mình để bắt người khác phải phục tùng, nghe theo, làm theo mình. Họ nói bằng giọng chỉ trích, hách dịch, quát mắng, nạt nộ,… Họ dùng lời xúc xiểm, châm chọc, xỉa xói… Điều này không chỉ gây tổn thương cho người nghe, không những không mang lại mục đích, hiệu quả của câu nói mà còn làm cho mối quan hệ giữa người nói, người nghe sẽ càng căng thẳng, bất hòa, mất đoàn kết. Có câu: “Đừng làm điều gì mà bạn không muốn người khác làm cho mình”. Lời nói cũng vậy, đừng nói điều gì mà bạn không muốn người khác nói với mình.

Biết rằng “Lời nói chẳng mất tiền mua”, nhưng để nói cho người khác nghe theo, trước hết ta phải biết giữ mình ngay thẳng, chuẩn mực, sau đó mới cần phải dùng những lời hay ý đẹp. Làm được vậy, chẳng những ta có thể thay đổi chính mình mà còn có thể thay đổi người khác theo chiều hướng tích cực!

© Xanh Nguyên - blogradio.vn

Mời xem thêm chương trình:

Ở tuổi 27, quyết định nào là sáng suốt cho cuộc đời mình? | Radio Tâm Sự