blogradio.vn - "Cây cam ngọt của tôi" chính là chiếc vé để tất cả mọi người có thể sống lại với kí ức của tuổi thơ mình. Sống lại với những ngày tháng vui có, buồn có, để tìm lại những bài học về tình yêu thương. Mong rằng, mỗi chúng ta đều được yêu thương và biết yêu thương người khác.

***

José Mauro de Vasconcelos(1920-1984) là nhà văn người Brazil. Sinh ra trong một gia đình nghèo ở ngoại ô Rio de Janeiro, lớn lên ông phải làm đủ nghề để kiếm sống. Nhưng với tài kể chuyện thiên bẩm, trí nhớ phi thường, trí tưởng tượng tuyệt vời cùng vốn sống phong phú, José cảm thấy trong mình thôi thúc phải trở thành nhà văn nên đã bắt đầu sáng tác năm 22 tuổi. 

Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là tiểu thuyết mang màu sắc tự truyện Cây cam ngọt của tôi. Cuốn sách được đưa vào chương trình tiểu học của Brazil, được bán bản quyền cho hai mươi quốc gia và chuyển thể thành phim điện ảnh.

Tác phẩm đơn giản chỉ xoay quanh cậu bé Zezé sống trong một xóm ngoại ô nghèo ở Brazil, cha thất nghiệp, mẹ phải làm đủ nghề để bươn chải nuôi cả gia đình 8 người. Zezé vừa thuần túy như một đứa trẻ nhưng lại vừa như mang một trái tim trĩu nặng, mang trong mình ước mơ trở thành nhà thơ thắt nơ bướm. Chẳng phải ai cũng công nhận khoản đáng yêu kia đâu nhé. Bởi vì, ở cái xóm ngoại ô nghèo ấy, nỗi khắc khổ bủa vây đã che mờ trái tim lương thiện cùng trí tưởng tượng tuyệt vời của cậu bé con năm tuổi. 

Zezé có tâm hồn đẹp và trái tim vàng biết yêu thương sâu sắc, cậu có IQ vượt trội khi tự biết đọc ở tuổi thứ năm. Khi đi học lớp một sớm một tuổi cậu vẫn dễ dàng cho thấy có EQ cao hơn bạn bè cùng trang lứa. Zezé cũng là cậu bé can đảm hiếm gặp và dám tự mình đối mặt với mọi khó khăn. Nhưng do quá thông minh, cộng thêm bản năng hiếu động nên Zezé cũng gây ra rất nhiều phiền toái từ những trò nghịch ngợm và lời nói vô tâm của mình khi tức giận.

Khi chuyển đến nhà mới, Zezé bắt đầu làm bạn với một cây cam ngọt nhỏ trong vườn tên là Pinkie, từ cả hai chia sẻ cho nhau những suy nghĩ sâu thẳm trong lòng mình những lúc Zezé trải qua những biến cố trong đời mình hay khi cậu gặp được một người bạn cậu yêu thương và yêu thương cậu bằng xương bằng thịt. Người mà cậu gọi là “ông Bồ” đã cho cậu bé nhạy cảm "khôn trước tuổi" biết thế nào là trìu mến, thế nào là nỗi đau, và mãi mãi thay đổi cuộc đời của cậu.

Hằng ngày, cậu đến bên tôi chia sẻ những câu chuyện cuộc sống của cậu. Là những tình yêu thương, sự nhường nhịn của cậu dành cho cậu em trai nhỏ của mình, hay đi kiếm tiền khi còn là đứa trẻ 5 tuổi để có thể mua bao thuốc cho ba, đi hát dạo để có thể tặng chị gái món đồ chị thích. Cậu đã nói chúng ta không nên phá đi sự tưởng tượng của Luis, nó còn nhỏ. Vậy cậu không nhỏ ư? Cậu chỉ mới 5 tuổi thôi. 

Tôi đã khóc khi đọc quyển này vì thương cho Zezé, nhưng phần nhiều là sự đồng cảm. Tôi vẫn hay tự hỏi không biết ngoài kia có bao nhiêu đứa trẻ giống Zezé và giống như mình, phải chịu những tổn thương dồn dập về cả thể xác lẫn tinh thần khi trái tim còn quá dễ vỡ, để rồi “chín ép”, buộc mình phải lớn thật nhanh. 

Tôi thấy cậu bé Zeze này một người có trái tim nhạy cảm vô cùng, là điều không nên xảy ra ở cái tuổi lên 5, cái tuổi của sự hồn nhiên giàu tưởng tượng như này. Cậu đã suy nghĩ rằng con quỷ đã sinh ra trong lòng mình chứ không phải Chúa Hài Đồng.“Nhạy cảm không phải món quà nhạy cảm chính là sự sai sót của bản ngã".

Cậu bé hiểu chuyện đến đau lòng. Sau mỗi trận la mắng, đánh đòn vì tội nghịch ngợm (hay ngay cả những trận đòn vô cớ khi em chỉ là công cụ để trút giận), trái tim em lại chai sạn đi một ít. Nụ cười trẻ con ấy chắc hẳn cũng chẳng còn hồn nhiên ngây thơ nữa. Rồi đến một ngày, em thu mình lại và chẳng thể nghe được tiếng của cây cam nữa, và đó là lúc em rời bỏ tuổi thơ mình.

Nhưng rồi với cương vị là một người lớn, mình lại cảm thấy thương cảm cho những người đối xử tàn bạo với Zezé, vì họ xem việc bạo lực ấy như một điều bình thường, họ được dạy dỗ bằng bạo lực và rồi lại tiếp tục dùng bạo lực từ thế hệ này qua thế hệ khác. Và rồi có được mấy người như Zezé thoát khỏi được cái vòng luẩn quẩn ấy. Cậu bé đã truyền cho mình và tất cả độc giả, một nguồn năng lực tích cực. Cậu đã sống rất lạc quan, luôn tìm cho mình những niềm vui, bên cạnh nó lại luôn biết sống vì mọi người, vì những người mà cậu yêu thương.

Ánh sáng duy nhất le lói trong cả tác phẩm chính là tình cảm của Gloria, cây cam, cô giáo và ông Bồ dành cho cậu . Thứ tình cảm ấy làm mình cảm thấy phần nào ấm áp nhưng cũng thật mong manh. Một ngày kia , cậu cũng lại bị đánh như nhiều lần khác, nhưng lần này là chị Jandira (chị cả) và cha mình. Hai trận đánh liên tiếp, họ chỉ vì xả giận đã đánh cậu bé Zezé đáng thương này. 

Chi tiết làm mình xúc động là khi cậu bị đánh nhưng trước mặt chị Gloria cậu không khóc, cậu cảm giác được họ sắp giết cậu. Khi tỉnh dậy, Zeze lẩm bẩm thốt ra câu nói có lẽ là lời buộc tội nặng nề nhất đối với cuộc đời mình.

 - Mẹ ơi, đáng lẽ con không nên được sinh ra trên đời này.

- “Ai đã ở trên đời, thì tức là người đó xứng đáng được sinh ra con ạ. Con cũng thế.”

Chính lúc này tôi đã khóc òa như một đứa trẻ. Câu chuyện đã chạm sâu vào trái tim của tôi. Buổi tối nằm trong chăn lặng lẽ khóc, sự phẫn nộ và thương cảm cho Zezé tuôn ra theo tràn nước mắt. Tôi vốn dĩ rất yêu trẻ em, vì nó là mầm sống cần được bảo vệ, chúng là mầm non tương lai của đất nước. Nếu nói trẻ em hồn nhiên ngây thơ thì cũng đúng. Nhưng cũng có thể vì những lời nói hành động của chúng ta sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ nhỏ sau này.

Sau hai trận đánh này, cậu đã nói với người bạn da thịt của mình “Cháu sẽ ném mình xuống gầm tàu Mangaratiba”. Đây là suy nghĩ của đứa trẻ năm tuổi sao?. Muốn từ bỏ cuộc đời mình để không phải chịu những trận đòn đau lớn, những tổn thương mà đáng ra đứa trẻ lên 5 không phải trải qua. Đến mức cậu muốn dập tắt hết mọi tình cảm của bản thân “Không phải giết ông ấy có nghĩa là chộp lấy khẩu súng lục của Buck Jones và b.ắ.n bùm! Không cần phải thế. Ông có thể giết một người nào đó trong trái tim ông. Không yêu người đó nữa. Và thế là một ngày nào đó người đó sẽ chết”. Cậu bé Zezé đã quá trưởng thành để có thể sống vô tư hồn nhiên như một đứa trẻ.

José Mauro de Vasconcelos viết “Cây cam ngọt của tôi” bằng thứ ngôn từ ngây thơ, trong veo với vai dẫn truyện đậm chất tự sự của Zezé. “Cây cam ngọt của tôi” thực sự là một cuốn sách hoàn hảo cho thiếu nhi, cho tuổi thơ và cho tất cả mọi người nhìn lại mình. Nhìn lại tuổi thơ mình để nhận ra cay đắng khi những tâm hồn non nớt phải gánh chịu những tổn thương đè nặng đến từ những vấn đề mà đáng ra là của người lớn, và cũng là để bảo vệ sự ngây thơ của thế giới. Tự hỏi rằng mỗi đứa trẻ sinh ra đều là một trang giấy trắng, vậy ai đã vẽ lên chúng?.

Có lẽ người lớn chúng ta đôi khi cũng không thích mấy đứa trẻ nghịch ngợm, phá phách. Và chả bao giờ biết tụi nó nghĩ gì trong đầu. Cây cam ngọt ngào của tôi của tác giả José Mauro de Vasconcelos lại cho chúng ta biết đáp án. Như trong Hoàng tử bé đã có câu “Người lớn nào thì thoạt tiên cũng là trẻ con. Nhưng ít người trong bọn họ nhớ được điều đó". Người lớn đôi khi quên mất rằng họ cũng từng là những đứa trẻ hồn nhiên vô tư, cũng từng khó chịu khi nghe ba mẹ trách mắng, cũng từng bị điểm kém, cũng từng làm rất nhiều điều ngốc nghếch trước khi là người lớn. 

Trong thế giới của người lớn cũng có những vô số áp lực, mà trẻ con chưa đủ lớn để hiểu. Thế giới của trẻ con cũng thế, người lớn lại quá bận rộn với áp lực của họ để có thể bước chân vào. Trẻ em luôn có những lí luận riêng của chúng vì thế chúng ta tức giận và trừng phạt thì chúng ta nên kiên nhẫn lắng nghe chúng tại sao lại hành xử như thế, chứ không phải giao tiếp với chúng bằng đòn roi.

Trong trái tim đứa trẻ đôi khi có những con quỷ dữ, hãy đánh đuổi con quỷ ấy đi bằng sự thấu hiểu, bằng tình yêu, sự bao dung chứ không phải là dùng đòn roi. Đòn roi, bạo lực chưa bao giờ là cách giải quyết tốt nhất cho mọi vấn đề. Những đứa trẻ nghịch ngợm, đôi khi có phần phiền toái nhưng trong chúng vẫn có một trái tim ấm áp cần tình yêu thương.

Cuốn sách này đã làm thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của cha mẹ phụ huynh. Những trận đòn đau da thịt thì có thể hết, nhưng sự tổn thương trong lòng có thể theo đứa trẻ suốt cuộc đời và lúc nào nó cũng sẽ cảm thấy có một nỗi buồn không thể quên. Cha mẹ luôn luôn yêu thương con cái nhưng có lẽ lại thể hiện tình yêu sai cách.

Một phần nào đó, đôi khi sẽ tạo nên một cái nhân cách không tốt cho đứa trẻ khi trưởng thành. Nên tôi nghĩ, để giáo dục một đứa bé thì chúng ta cần phải tạo nên một bầu không khí gia đình lúc nào cũng tràn ngập tình yêu. Lúc nào cũng luôn đầy sự nhẫn nại và tràn ngập tình yêu thương vô bờ bến của ba mẹ, người lớn hoặc những người xung quanh dành cho con. Từ đó, con cảm nhận được sự thương yêu thì con cũng sẽ hình thành nhân cách tốt. Một người tràn ngập lòng thương yêu sẽ không hề bị tổn thương trong tuổi thơ, tuổi thơ lúc nào cũng sẽ đẹp và từ đó hình thành nên một tính cách tốt, một người tốt sau này.

Khi đọc xong tác phẩm tôi cũng như thấy chính mình trong đó. Hình ảnh của một cô gái 13 tuổi, buồn vì những lời nói xung quanh . Đôi khi những lời đó lại đến từ chính ba mẹ của mình. Cảm thấy thế giới như chống đối lại mình, có những lúc không tìm được lý do để sống. Nhạy cảm như cậu bé Zezé trong câu chuyện, nhưng lại không hề yếu đuối. Vẫn luôn lạc quan, vẫn lựa chọn lối sống tích cực, gom từng những tổn thương lại biến chúng thành động lực để tìm lại chút hi vọng sống. 

Hi vọng tôi và bạn, dù đang ở trong hoàn cảnh khó khăn tới thế nào thì vẫn có thể vững lòng, giữ tinh thần lạc quan để vượt qua những khó khăn và thử thách đó. Hãy trân trọng cuộc sống này, vì cuộc sống của chúng ta vẫn đáng sống, vẫn tốt hơn rất nhiều người trên thế gian này. “Ai đã ở trên đời, thì tức là người đó xứng đáng được sinh ra con ạ”.

"Cây cam ngọt của tôi" chính là chiếc vé để tất cả mọi người có thể sống lại với kí ức của tuổi thơ mình. Sống lại với những ngày tháng vui có, buồn có, để tìm lại những bài học về tình yêu thương. Mong rằng, mỗi chúng ta đều được yêu thương và biết yêu thương người khác.

© Hạnh nguyễn - blogradio.vn

Xem thêm: Ký túc xá như mái nhà thứ hai | Radio Tâm sự