Ngày còn nhỏ, bên mẹ, tôi thường nghĩ đến những đòi hỏi của mình, những mong ước xa xôi, có khi là viễn vông. Lớn lên, nghĩ về mẹ, tôi mới thấy cả đời mẹ cũng là sự nối dài của những mong mỏi, ước mơ. Và càng nghĩ về những mong mỏi, ước mơ ấy, tôi lại càng thấy yêu thương, kính trọng mẹ vô cùng.

Mẹ là con gái út của ông bà. Sinh ra trong những năm kháng chiến ác liệt nhưng mẹ cũng có một thời được cắp sách đến trường. Mẹ thuộc nhiều thành ngữ, ca dao. Mẹ biết nhiều về văn học cách mạng. Ước mơ thời xuân trẻ của mẹ là trở thành một cô giáo. Nhưng rồi ước mơ ấy mẹ đành gác lại trong ngậm ngùi giữa thời buổi còn thiếu cái ăn cái mặc. Học hết lớp 10, mẹ phải ở nhà phụ giúp ông bà. Khi ông bà già yếu, mẹ cũng theo ông bà đến ở với gia đình các bác.

Ngày về ở chung một nhà với bố, mẹ chẳng có gì ngoài mấy bộ quần áo cũ. Bố là con trai duy nhất của bà cả đã mất khi bố còn nhỏ. Bố mẹ phải ở chung với ông bà và các cô chú trong căn nhà tranh vách đất chật chội, cũ nát. Thương bố, mẹ chấp nhận tất cả những vất vả, thiệt thòi của cảnh gia đình đông con, cảnh dì ghẻ con chồng. Ước mơ của mẹ khi ấy là mong sao có được một mảnh đất để ra ở riêng, để không còn phải chịu cảnh sống tù túng, chung đụng.

Ngày có được anh trai đầu cũng là ngày bố mẹ được xã cấp cho một mảnh đất giáp cánh đồng. Thế rồi, bố mẹ tự đào đất nung gạch. Bằng sự giúp đỡ của anh em, xóm giềng, cuối cùng bố mẹ cũng có được căn nhà nho nhỏ để che mưa che nắng. Nhưng rồi trong căn nhà nhỏ ấy, các con lại lần lượt ra đời, gánh nặng cơm áo chưa bao giờ đè nặng lên vai bố mẹ nhiều đến thế. Mẹ bảo, khi ấy, ngày nào bước chân ra khỏi ngõ đi làm là chỉ mong hôm đó kiếm được ít đồng đong gạo về nấu cho các con ăn. Có những ngày mưa gió không kiếm được tiền, bố mẹ còn phải ăn ngọn khoai lang, khoai tây luộc cho qua bữa. Trong trí nhớ non nớt của tôi đến bây giờ vẫn còn đó vẹn nguyên hình ảnh những bữa cơm năm nào, mẹ cứ ngồi đó nhẩn nha từng miếng khoai miếng sắn để dành phần cơm cho bốn anh em tôi. 

Hai anh trai tôi nghỉ học sớm, đi làm phụ giúp bố mẹ để tôi và cô em gái út được tiếp tục đến trường. Trong khung cảnh làng quê yên bình, anh em tôi, ai cũng có được một ngăn kí ức chứa đầy ăm ắp những kỉ niệm tuổi thơ. Qua bàn tay tảo tần và trái tim ấm nồng tình yêu thương của mẹ, chúng tôi cứ thế lớn khôn. Những khi ngồi bên bếp lửa bập bùng, xoa đầu tôi mẹ lại bảo: Nhà giờ chỉ còn mình con và em được ăn học, mẹ chỉ mong con cố gắng học cho tốt như là cách để học bù phần của hai anh. Và khi hai anh đã trưởng thành, bên cạnh niềm mong mỏi tôi và cô em gái út được học hành đến nơi đến chốn, mẹ còn mong hai anh trai tôi sớm được yên bề gia thất.

Tôi đi học đại học rồi ở lại miền Nam lập nghiệp, chẳng mấy khi được về ở bên mẹ, lòng lúc nào cũng ngùi ngùi một nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương, xứ sở. Mỗi dịp hè hay lễ tết được nghỉ dài dài, tôi lại cố gắng sắp xếp để cả nhà được về quê chơi. Trong những bữa cơm đoàn viên hay lúc vui vầy chuyện trò cùng con cháu, mẹ vẫn điềm nhiên nói về ước mơ của mình, rằng: Chỉ mong các con các cháu được khỏe mạnh, bình yên, thế là mẹ mừng rồi!

Ngắm nhìn mái tóc mẹ giờ đã pha sương, đôi bàn tay da đã nhăn nheo, lốm đốm những chấm đồi mồi, lòng tôi cứ dấy lên một cảm xúc mênh mang. Cả đời mẹ chỉ biết sống với những ước mơ cho gia đình. Trong hoàn cảnh nào, mẹ vẫn luôn là ngọn lửa thắp lên tình cảm ấm nồng; thắp lên niềm tin tưởng, lạc quan để anh em tôi khôn lớn, nên người.