blogradio.vn - Smartphone là một căn hầm trú ẩn vô cùng lớn. Trong một chiếc điện thoại bé nhỏ là chằng chịt chất xám của nhân loại nhưng cũng là một cái bẫy kẹt cứng tuổi trẻ.

***

Người ta cứ ví tuổi trẻ với cánh chim bằng bay ngàn dặm khơi, như mầm non mơn mởn trong nắng sớm cuộc đời nhưng rồi chim chưa cất cánh đã gặp lực cản, mầm chưa kịp nhú đã thấy mây đen, cứ ngỡ là động lực lại hóa nên trở lực, lực ấy không khiến ta động mà bắt ta tĩnh: Thanh xuân bất động.

Có lẽ cuộc sống phát triển đôi khi bỏ quên con người lại phía sau hay chính con người mải phát triển cuộc sống mà bỏ quên chính mình? Hằng ngày cứ chạy theo cuộc sống với nỗi sợ bị bỏ lại phía sau, với một mặc cảm về người thừa đứng bên rìa xã hội. Dẫu biết quy luật của cuộc sống là để phát triển, nhưng mọi sự phát triển quá nhanh sẽ chỉ như một thứ tăng trọng, vượt thoát quả quy luật tự nhiên, làm người đau khổ, khiến người lao đao. Ta vô tình đánh mất mình giữa rối ren trận mạc, ta vô tâm bỏ bản ngã mà chạy theo cuộc sống mong tìm cho mình một chỗ đứng thich hợp. Vậy là cuộc đời xoay vần, điều khiển, người đời khống chế ta bằng quy luật giá trị mà họ tự tạo và áp đặt lên người khác. Tuổi trẻ rơi vào định kiến, sập xuống cái bẫy của văn minh mà đại diện tiêu biểu là công nghệ.

Một thế giới ảo được mở ra chào mừng tất cả mọi người. Chỉ với một ngón tay cái mà có thể làm chủ cuộc sống của chính mình. Chỉ một ngón tay cái mà ngỡ nắm được cả thế giới trong lòng bàn tay. Kết nối khắp muôn nơi, giao lưu với muôn người. Cứ ngỡ là mình chủ động kiếm tìm mà hóa ra lại tự nguyện chịu sự chi phối của người khác. Có phải ai trong chúng ta cũng từng mắc hội chứng FOMO rằng bỏ lỡ thông tin trên mạng khiến ta cảm thấy thua kém và ta lướt web suốt ngày? Ta từng thích thú thốt lên sao mà thần kì khi mạng xã hội lại hiểu mình hơn những người thân quen với những đề xuất thật phù hợp với bản thân? Ta chịu sự chi phối của nhà phát triển với những việc tình cờ lại có mục đích, với những điều thần kì mà hóa đơn giản. Ta cũng từng lo lắng xem liệu mình có được khen khi đăng ảnh? Bị ám ảnh bởi khen chê đánh giá của những người ảo, ta nhận hậu quả thật. Trầm cảm? Tự tử? Có làm quá vấn đề lên không? Bạo lực mạng chưa bao giờ là vấn đề thôi nhức nhối, chỉ khi một sinh mệnh lìa đời, người mới khiếp đảm nhưng dường như đám đông lại tiếp thêm sức mạnh, tẩy trắng trí nhớ và hành vi tội ác vẫn ngang nhiên diễn ra. Có luật được ban hành nhưng chưa thực thi nghiêm khắc, luật pháp dường như cũng bị động... Không chỉ đánh mất bản thể mà thân thể cũng tan biến theo đó. Sự vô tâm của con người đã băng hóa dòng chảy nhân loại vì lẽ ấy.

Liệu điều gì khiến ta thỏa mãn với việc cử động một ngón tay cái khi ta sinh ra với những đặc ân mà thượng đế ban tặng? Đặc biệt là khi ta ở trong tuổi trẻ, lứa tuổi không thôi ước mơ, hoài bão và sống hết mình với đam mê? Người ta nói “trẻ người non dạ”, quả thật khi chưa có trải nghiệm chúng ta dấn thân để kiếm tìm kinh nghiệm. Nhưng con đường ấy có bao giờ dễ dàng, khó khăn thử thách? Định kiến? Bao nhiêu điều chờ ta khám phá nhưng rồi nghĩ khó khăn quá đành buông xuôi. Đôi khi khát khao tỏa sáng vẫn cháy bùng trong lòng ta nhưng xét tới những nhiên liệu mình cần có để tỏa sáng suy tính liệu mình có lúc tàn, rồi tìm đủ lý do để biện minh cho thiên kiến của mình sao cho khi đến với tòa án lương tâm không bị cắn rứt. Smartphone có phải một giải pháp hoàn hảo? Một thế giới an toàn khi người có thể hoạt động dưới chế độ ẩn danh, không chịu trách nhiệm đồng nghĩa với việc không cần thực thi bất cứ nghĩa vụ nào. Và người cứ vô tình buông lời mà chẳng nghĩ suy bởi người mang sức mạnh vô song, vô tư phán xét mà chẳng mảy may cắn rứt bởi đám đông sẽ hướng về mình. Không cần lo nghĩ, khỏi phải kiếm tìm, chỉ với một ngón tay cái cả một thế giới bỗng mở ra. Thế giới mà bạn làm chủ và những người khác ở xung quanh, đủ cảm giác thỏa mãn nhưng chẳng cần nhọc công. Thế giới mà tri thức nhân loại đều hội tụ ở đó, chẳng cày sâu cuốc bẫm mà bỗng hưởng trái ngọt. Ta cứ thế tiếp cận mà không hoài nghi, tiếp nhận mà không suy xét nhưng con đường thẳng có phải bao giờ cũng tốt? Ở Mỹ có con đường người đời gọi là Death Valley Road bởi nó chẳng có lối rẽ nào, cứ bước đi mà không nghi ngờ, chẳng thấy đường cũng chẳng còn ta.

Một thanh xuân bất động.

Smartphone là một căn hầm trú ẩn vô cùng lớn. Trong một chiếc điện thoại bé nhỏ là chằng chịt chất xám của nhân loại nhưng cũng là một cái bẫy kẹt cứng tuổi trẻ. Trốn tránh hiện thực tàn khốc, vượt thoát khỏi sự phát triển nhanh đến mức bỏ quên chính những mầm non tương lai, người tìm đến một thế giới khác có đủ cơ hội cho mình cất cánh bay cao. Không bao giờ bằng lòng với thực tại nhưng không cải thiện mà phủ định nó, một lối đi xưa nhưng chẳng cũ, sinh ra với đôi cánh của khác vọng, tìm về thế giới ảo để xoa dịu tâm hồn. Cảm giác mình có tiếng nói, cảm thấy mình được lắng nghe, biết sức mạnh của bản thân là lớn lao, ma lực ấy đưa ta vào mê lộ khó thấy đường ra, nhất là với tuổi trẻ luôn đối mặt với sự phủ định của cha mẹ, sự phủ nhận của thế giới xung quanh khi so sánh với con nhà người ta, rằng tuổi trẻ phải như này, phải thế khác. Khát khao bị kìm kẹp bên ngoài chuyển hóa thành ham muốn bên trong. Sự thành công ảo mang lại trì trệ trong thế giới thật.

Một sự phát triển bất động, những đứa trẻ chẳng bao giờ lớn vì chưa bao giờ thật sự sống và trải nghiệm, một thân hình o ép trong cái khuôn của kính cận và màn hình cảm hứng, một nền văn minh sụp đổ khi mầm non tương lai mỏng manh trước bão tố rằng: “Tiến bộ công nghệ chỉ cho ta nhiều cách hơn để tiến lùi” (Aldous Huxley). Và trái đất cũng ngừng quay, mặt trời thôi tỏa rạng phải chăng sự nóng lên toàn cầu là vì sự lạnh đi của lòng người? Gieo hành động gặt thói quen, một vụ mùa bội thu cho những tù đọng và bạc nhược, ta đánh mất thanh xuân, xa dần tuổi trẻ. Hay là vì ta chưa hiểu thanh xuân? Rằng cứ sống hết mình với đam mê, đam mê là gì cũng chẳng biết đến. Rằng cứ tận hưởng đi vì biết ngày mai sẽ ra sao, hãy sống như thể ngày mai sẽ chết, sống như thế nào?

Một thanh xuân thụ động.

Ngồi chờ cơ hội đến và tuổi tác đi. Rồi tan biến như hạt cát vô danh. Vào hư vô... Thay vì học cách nói không với các cơ hội trên mạng ta có vẻ thành thạo với cách bỏ lỡ cơ hội ngoài đời. “Ichigo - Ichie” là một thuật ngữ Nhật, nhất kì nhất hội, cả đời sẽ chỉ có một lần, bỏ lỡ là đáng tiếc nhưng nếu cứ ảo thực không phân, ta chẳng có cơ hội nào trong đời. Đáng thương hay đáng trách cho một thế hệ mỏng mảnh như hoa tuyết lại vừa ôm cây đợi thỏ, đợi đến bao giờ, đợi bằng ngón tay cái ư em? Lý tưởng tiêu tan, gia đình tiêu tán cũng từ smartphone. Sống mà không biết mình đang sống, ngắt kết nối với thế giới mà cứ ngỡ đang hòa nhập với thế giới. Nhân cách lệch lạc, sống hưởng thụ mà cứ ngỡ hết mình với đam mê. Hậu quả khôn lường lại là kết quả tất yếu. Thế giới ảo, con người thật và trách nhiệm thực không của riêng ai, của tất cả mọi người.

Tư duy là vũ khí không thể thiếu trước thập diện mai phục của công nghệ, đối mặt với thế lực vô hình người ta không thể dùng sức mạnh để chèn ép, chỉ có thể dùng hoài nghi mà tiêu tán, dùng sự tỉnh táo mà khiến màn sương mơ hồ tiêu tan. Có vậy mới không cực đoan phủ nhận tác động của smartphone nhưng cũng không cam chịu sống chung với cái xấu mà nỗ lực cảm hóa, biến cái xấu thành cái đẹp.

© Tác giả ẩn danh - blogradio.vn

Mời xem thêm chương trình:

Muốn hạnh phúc phải biết buông bỏ nỗi buồn đi cô gái | Radio Tâm Sự