blogradio.vn - Hết trách nhiệm làm vợ, làm hoàng hậu, nàng tiếp tục gánh trên trên vai trách nhiệm làm thái hậu, là người buông rèm nhiếp chính, là ngọn đèn dẫn dắt vị ấu đế còn non trẻ.

***

Hoàng Thái hậu Dương thị xuất hiện khá mờ nhạt trong những tư liệu lịch sử. Cuốn Đại Việt sử ký toàn thư dành nhiều trang ca ngợi vị hoàng đế anh minh Lý Thánh Tông nhưng lại chỉ ghi chép đôi dòng về vị hoàng hậu đầu ấp tay gối cho đến khi đấng minh quân ấy băng hà. Không hậu nhân nào tường tận rõ tên thật, tuổi tác, song thân phụ mẫu của người phụ nữ tôn quý nhất thiên hạ ấy là ai, tại sao nàng gặp và kết duyên cùng hoàng đế, chỉ biết rằng nàng thường được nhắc đến với phong hiệu Thượng Dương Hoàng hậu, Thượng Dương - cái tên trùng với tẩm cung nơi nàng và 72 cung nữ thân cận kết thúc cuộc đời. Người đời sau nhớ đến vị hoàng hậu mờ mang số phận hẩm hiu này qua sự kiện thảm sát đẫm nước mắt vào năm 1073 - thời điểm sau khi vua Lý Thánh Tông tạ thế, thái tử Càn Đức - con trai Nguyên phi Ỷ Lan lên kế thừa ngai vàng.

Vị mẫu nghi bình lặng nơi hoàng thành xa hoa

Người đời vẫn thường ngưỡng mộ cuộc sống nơi hoàng cung xa hoa, lộng lẫy nhưng mấy ai hiểu phía sau bức tường thành ấy là những kiếp người khổ đau và cô quạnh biết nhường nào. Người ta thường ví “sướng như ông chúa, sướng như bà hoàng” nhưng có lẽ từ “sướng” còn quá xa vời đối với Thượng Dương Hoàng hậu. Bước chân vào cung cấm cũng giống như con chim bị nhốt trong lồng, không thể tự do mà cất tiếng hót, huống chi nàng còn là bậc mẫu nghi, mang thân phận cao quý cùng với trọng trách nặng nề đè nặng lên đôi vai là điều nàng bắt buộc phải đón nhận khi ngồi trên ngôi cao - nơi mà mọi nữ tử khao khát. Mang danh là người phụ nữ của vua đâu có ai sung sướng, vô lo vô nghĩ bao giờ.

Trên đời, có mấy người phụ nữ thật lòng vui vẻ khi chia sẻ chồng với những người phụ nữ khác bởi lẽ tình yêu là ích kỉ, giống như tấm chăn vào mùa đông, người này ấm, người kia lạnh. Thượng Dương Hoàng hậu cũng không ngoại lệ, có lẽ đã nhiều lần nàng cảm thấy cô đơn, trải qua những đêm chăn đơn gối chiếc khi trượng phu bên người khác, hay trao quyền buông rèm nhiếp chính cho hậu phi dưới quyền, nhưng thay vì để sự ích kỉ làm mờ mắt, nàng lựa chọn việc sống an phận nơi cung cấm nhiều đấu đá tranh đua, trở thành vị hoàng hậu hiền đức chăm lo hậu cung ngay cả khi hoàng đế thân chinh đánh Chiêm thành.

Dẫu biết đó là trách nhiệm vốn có của bậc mẫu nghi nhưng đôi khi, ta cũng đoán được, nàng mệt mỏi nhường nào. Hậu cung không được can chính là quy tắc bao đời, vậy nên chưa một lần nàng quá phận, đạo làm vợ và trách nhiệm của người đứng đầu lục cung vẫn luôn được Thượng Dương Hoàng hậu đặt lên hàng đầu. Với thân phận là đích mẫu, nàng không quản ngại mệt nhọc, ngày đêm chăm sóc cho các hoàng tử, công chúa dẫu những đứa trẻ kia không phải nàng thân sinh. Sự lương thiện và bao dung đó có chăng xuất phát từ tình yêu trẻ con, xuất phát từ tấm lòng chân thành mong mỏi làm mẹ nhưng số phận trái ngang đã tước đi thiên chức ấy. Nữ nhân nơi cung cấm muốn giữ chắc địa vị và dành lấy sự yêu thương của hoàng đế nhất thiết phải sinh hạ con cái, nhưng có lẽ chính tấm lòng cao cả của hoàng hậu khiến vua động lòng mà luôn yêu thương, coi trọng nàng, yên tâm giao những đứa con thơ cho hoàng hậu nuôi dạy.

Tháng ngày ngắn ngủi còn lại của Hoàng Thái hậu đương triều

Cuộc sống của Thượng Dương Hoàng hậu trôi qua yên bình như mặt nước hồ thu cho đến ngày trượng phu của nàng - người nàng đầu ấp tay gối suốt bao nhiêu năm qua đời. Tháng Giêng năm 1072, Lý Thánh Tông băng hà tại điện Hội Tiên. Dân chúng, quần thần, cung phi khóc thương cho vị vua anh minh. Hơn tất cả, vị hoàng hậu đang ở ngôi cao có lẽ là người đau đớn hơn cả. Năm tháng vợ chồng giờ đây đã kết thúc, có thể mối duyên phu thê bắt đầu không từ tình yêu nhưng để duy trì đạo vợ chồng suốt bao năm thì nghĩa phu thê của đế - hậu phải sâu nặng nhường nào.

Một ngày là vợ chồng thì một đời là vợ chồng, sự ra đi của người chồng mà nàng dành cả nửa cuộc đời cạnh bên như một chiếc dằm đâm vào tim, tổn thương, đau đớn và không thể nguôi ngoai. Vua mất, Thái tử Lý Càn Đức lên kế vị ngay trước linh cữu, tôn mẹ đẻ là Nguyên phi Ỷ Lan làm Hoàng Thái phi, tôn nguyên phối của vua cha - Thượng Dương Hoàng hậu - đích mẫu nuôi dạy tân đế làm Hoàng Thái hậu. Tưởng như từ nay đến cuối đời, vị thái hậu trên ngôi cao sẽ trút bỏ được gánh nặng đầy mệt nhọc của một hoàng hậu mà nàng mang bao năm, nhưng chính trị - thứ mà nàng luôn tâm niệm không can thiệp sâu lại không để cho một nữ nhân như nàng một ngày ngơi nghỉ. Hết trách nhiệm làm vợ, làm hoàng hậu, nàng tiếp tục gánh trên trên vai trách nhiệm làm thái hậu, là người buông rèm nhiếp chính, là ngọn đèn dẫn dắt vị ấu đế còn non trẻ.

Càn Đức là dưỡng tử của nàng, là đứa trẻ nàng chăm sóc bao năm, chứng kiến sự trưởng thành của thái tử, nàng không đành lòng để vị ấu đế bơ vơ thượng triều, cũng không đành nhìn một đất nước có nguy cơ suy tàn bởi những quyết định khờ dại. Một lần nữa nữ nhân ấy lại gồng gánh trên vai một trách nhiệm lớn, không còn là trách nhiệm với hậu cung mà là trách nhiệm với cả một đất nước. Cả đời nàng lo nghĩ cho chồng, cho hậu cung của chồng, tâm tư nàng chưa một lần nghĩ cho mình, dẫu biết rằng lòng ghen tuông là lẽ thường của con người, huống gì là người phụ nữ mang kiếp chồng chung, nhưng nàng chưa từng để nó lấn át tâm trí. Vị thái hậu luôn giữ đúng bổn phận, không màng danh lợi, quyền lực hay ghen ghét, so đo với cung phi cuối cùng lại vì chính sự ghen ghét của một phi tần cùng vị ấu đế nàng từng hết lòng săn sóc đẩy đến kết cục đau lòng.

Chính sử chép rằng: Thái phi có tính ghen, tâu với vua rằng: “Mẹ già này khó nhọc mới có ngày nay, mà bây giờ phú quý người khác được hưởng, toan để mẹ già này vào đâu?”, nghe đến đây, vua một phần vì thơ dại, nghe lời mẹ đẻ nên vào năm 1073, hạ lệnh giam Dương Thái hậu cùng 72 cung nhân vào cung Thượng Dương rồi ép tuẫn táng theo tiên đế. Sử gia Ngô Sĩ Liên từng than trách rằng: “Sao lại đến nỗi giết đích thái hậu, hãm hại người không tội tàn nhẫn đến thế”. Ghen là cảm xúc vốn có của con người nhưng vì lòng đố kị nhất thời mà nỡ lòng ra tay với người đã từng chăm sóc, dạy dỗ con mình, cũng như kéo theo bao người vô tội khác, có chăng là việc nên làm của bậc thái phi?

Cuộc chiến quyền lực đến hồi kết thúc với phần thắng thuộc về phe thái phi và Lý Thường Kiệt - vị tướng quân nắm trong tay đại binh của cả thiên triều cùng biết bao công lao hiển hách. Một cuộc đấu ngầm mà có lẽ từ khi bắt đầu ta đã đoán được kết thúc. Thượng Dương Thái hậu mất, người ủng hộ bà là Thái sư Lý Đạo Thành “phải ra trấn bên ngoài” vì can ngăn vua làm điều trái đạo lý.

Kết thúc để có sự khởi đầu mới

Hoàng Thái hậu Dương thị viên tịch, thái phi thuận lợi được phong làm Hoàng Thái hậu, hiệu là Linh Nhân. Tương truyền, sau này, Linh Nhân Thái hậu cảm thấy áy náy với việc làm của mình năm xưa nên đã xây dựng nhiều đền chùa để chuộc lại lỗi lầm cũ. Linh Nhân Thái hậu tay dính máu tanh nên việc xây dựng chùa chiền, miếu thờ sẽ không bao giờ là đủ để bù đắp và gột rửa sạch sẽ lỗi lầm khi xưa bà đã gây với người vô tội.

Thượng Dương Thái hậu mất khi dưới gối không một mụn con, cả đời sống bình lặng, không có lòng riêng nhưng lại kết thúc cuộc đời trong nước mắt. Đôi khi sự chết khiến con người ta sợ hãi, nhưng nó cũng là một khởi đầu mới. Kết thúc cuộc đời của một nữ tử tôn quý nhất thiên hạ, mang trên vai gánh nặng của bậc mẫu nghi để bắt đầu kiếp người mới, nơi mà có lẽ nàng chỉ là nàng, sống vì nàng, thờ chồng dạy con như bao người phụ nữ bình dân khác, không vướng bận quyền lực và áp lực vô hình nào đè nặng đôi vai.

© Jenny - blogradio.vn

Mời xem thêm chương trình:

Hai triệu năm chúng ta tiến hóa để cô đơn | Radio Tâm Sự